Blog van Jerrit: Gastvrijheid is een ware kunst

Jerrit VellengaPeter fietst stad en land af naar plekken waar hij zich thuis kan voelen, én waar hij van waarde kan zijn voor anderen. Het diaconaal centrum aan de Javastraat in Oost (de Elthetokerk) is zo’n plek voor hem. Het is de plek waar ik met hem en andere bezoekers en vrijwilligers een gastvrije gemeenschap wil vormen, open voor iedereen.

Op een dag spreekt Peter mij aan op mijn gebrek aan didactische vaardigheden. De week ervoor heb ik hem geholpen bij het uitzoeken van ANBI-instellingen in verband met belastingteruggave, maar hij zegt: “Je hebt het veel te snel gedaan. Ik heb er niks van kunnen leren!” De volgende keer, zo drukt hij mij op het hart, moet ik het hém laten doen zodat hij het een volgende keer zélf kan.

Huppakee

Een dag later komt een Irakese vrijwilligster langs om hulp bij een kwestie met de zorgverzekeraar. Ik pak meteen de telefoon om het probleem voor haar op te lossen. Huppakee, denk ik. Maar Peter zit naast me en zegt: “Je weet wat we gisteren besproken hebben, hè?”

Ik slik een aantal keer en vraag onze Irakese vriendin het eerst zelf te proberen. Ze sputtert nog wat tegen, maar de telefoon gaat al over. En het gaat haar prima af. Een zekere trots verschijnt op haar gezicht. Zonder hulp heeft ze de complexe klus weten te klaren. Een volgende keer kan ze het inderdaad alleen.

Zorgen voor anderen kan heel goed voelen. Het is ook iets waartoe we ons in de kerk vaak verplicht voelen. Wij zorgen voor mensen die dat nodig hebben: voor de armen, de ouderen en de zieken. Wij geven, zij ontvangen. Maar als zij zich vervolgens gaan bemoeien met hoe wij het geven, worden we kriegelig. Althans, ik wel.

Kwartiermaken

Doortje 6Onlangs was Doortje Kal, emeritus lector kwartiermaken, op bezoek in de Diaconie. Zij vertelde mij en een groep collega’s wat het betekent om een gastvrije plek in een harde wereld in te richten. Ze gebruikt er de militaire term ‘kwartiermaken’ voor: een veilige plaats creëren in een onveilige wereld. In dit geval voor mensen die maar op weinig plaatsen echt welkom worden geheten.

Een van de kanten van die gastvrijheid is de ontmoeting, waardoor je van elkaar leert. Een ontmoeting waarbij de gastheer zich openstelt voor de gast en er wederkerigheid ontstaat: De gastheer geeft niet alleen, maar ontvangt ook. En de gast ontvangt niet alleen, maar geeft ook. Dat leidt tot verandering van de bestaande verhoudingen. De gast wordt gastheer en andersom. Net als Jezus op weg naar Emmaüs: eerst was hij gast van de twee bedroefde vrienden en ten slotte brak hij als gastheer het brood.

Maar goed, ik dwaal af. Ik wil u dit filmpje over kwartiermaken niet onthouden. Kijk hier en doe mee met deze positieve beweging in een tijd waarin mensen moeite hebben met het vinden van zo’n plek: